Tentoonstelling: Vanuit Chaos, Willem van Konijnenburg

Name: Tentoonstelling: Vanuit Chaos, Willem van Konijnenburg
Location: Museum Jan Cunen

Vanuit Chaos, Willem van Konijnenburg
8 februari t/m 7 juni 2026

Monumentale overzichtstentoonstelling onthult de veelzijdigheid van een vergeten meester

Van realistische landschappen en fijnzinnige portretten tot strak gestileerde, geometrisch opgebouwde composities: de tentoonstelling Vanuit Chaos toont de uitzonderlijke veelzijdigheid van Willem van Konijnenburg (1868–1943). Met krachtige onderwerpen – van vechtende reptielen tot ridders te paard – en monumentale formaten ademt zijn werk een zeldzame zelfverzekerdheid. Maar achter die kracht schuilde een kunstenaar van uitersten. ‘Konijn’, zoals hij door tijdgenoten werd genoemd, bouwde bewust aan zijn imago en durfde radicaal van koers te veranderen, terwijl hij tegelijkertijd kwetsbaar bleef en voortdurend verlangde naar erkenning.

Topkunst van het interbellum
In het interbellum, en vooral van 1918 tot 1925, behoort Van Konijnenburg tot de meest invloedrijke kunstenaars van zijn tijd. Terwijl het modernisme opkomt, kiest hij resoluut voor een klassieke, rationele beeldtaal. Zijn atelier ademt de geest van de renaissance: een ruimte vol studies, schema’s en doordachte tekeningen. Toch raakt zijn oeuvre na zijn overlijden in 1943 snel in de vergetelheid. De kunstgeschiedenis na de Tweede Wereldoorlog omarmt het moderne, waardoor Van Konijnenburg (net als veel tijdgenoten) aan de ‘verkeerde’ kant van de geschiedenis belandt. Zijn ooit zo geprezen werk verdwijnt in de depots.

De weg uit de vergetelheid
Vanuit Chaos brengt hier verandering in. De titel verwijst naar Chaos, een topstuk uit de Osse stadscollectie en het startpunt van de tentoonstelling. Tientallen werken van kunstverzamelaar Bas van de Klundert-van der Hof en bruiklenen van onder andere Kunstmuseum Den Haag, Drents Museum, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Rijksmuseum tonen zijn ontwikkeling. Met als een van de hoogtepunten het (letterlijk) grootse werk Verbi Divini Inspiratio (1925), ruim 6,5 meter breed, dat in 1925 te zien was op de Wereldtentoonstelling in Parijs. Voor de pragmatische en analytische Van Konijnenburg was het ordenen van chaos meer dan een artistieke methode: het was een levensmotto, dat hem structuur én statuur gaf.

Een kunstenaar die opnieuw gezien moet worden
De tentoonstelling schetst het levenswerk van een zoeker, een kunstenaar die in zijn eigen tijd veel waardering kreeg en tallozen wist te inspireren. Als docent drukte Van Konijnenburg een onmiskenbare stempel op kunstenaars als Rie Cramer en Ru Paré, en zelfs op het werk van koningin Wilhelmina.

De periode waarin Van Konijnenburg zijn hoogtijdagen beleefde, was roerig en onzeker, opvallend vergelijkbaar met vandaag, waarin het leven soms chaotisch aanvoelt.
Het is dan ook de hoogste tijd voor een frisse, hernieuwde blik op deze vergeten kunstenaar.