Fietsroute Nijmegen - Ravenstein - Oss

Beschrijving

Startpunt: NS station Nijmegen.

Nijmegen wedijvert met Maastricht om de titel ‘oudste stad van Nederland’. Zeker is dat Nijmegen in de Romeinse tijd (toen het ‘Noviomagus Batavorum’ heette) een belangrijke nederzetting en grensvesting was. Bijna acht eeuwen later zou Karel de Grote er een paleis hebben bezeten, het Valkhof. Dit kasteel werd later door de Graven van Gelre uitgebouwd, maar al wat er nu nog van rest zijn twee kapellen.

In 1678 maakte de hier gesloten ‘Vrede van Nijmegen’ een eind aan de oorlog met Frankrijk (begonnen in 1672, het Rampjaar). In de Tweede Wereldoorlog werd de Waalbrug (uit 1936) na felle gevechten door de geallieerden veroverd tijdens operatie Market Garden. De stad kan zich voorts beroemen op een (voorheen Katholieke) Universiteit (sinds 1923) en een jaarlijks meerdaags wandelevenement (sinds 1909).

Aan de stadzijde van het station loopt het fietspad aan de overkant van de (drukke!) busbaan. Volg dit fietspad linksaf, naar knooppunt 42. Houd even verderop, bij knooppunt 19, links aan en neem de klim naar de spoorbrug.

Van de drie bruggen over de Waal is de spoorbrug in 1879 in gebruik genomen. In 2004 werd hiertegenaan de fietsbrug, de Snelbinder, opgehangen waarvan je nu gebruik maakt. Rechts (stroomopwaarts) zie je een stalen boogbrug, de hierboven genoemde verkeersbrug uit 1936, ook bekend uit de film ‘een brug te ver’. De brug aan andere kant ligt ongeveer op de plaats waar in 1944 Amerikaanse troepen met bootjes de Waal overstaken (ook te zien in genoemde film); ter nagedachtenis heeft deze brug (uit 2013) 48 paren lichtmasten, voor elke bij deze actie gesneuvelde militair één.

De brug kruist de eigenlijke Waal en vervolgens de Spiegelwaal, een nevengeul die tussen 2013 en 2015 werd aangelegd om bij hoogwater meer ruimte voor de rivier te hebben. Direct na deze tweede oversteek leidt een trap rechts naar de dijk beneden, waarover straks de route loopt (ga beneden aan de trap linksaf). Blijf je liever fietsen, rijd dan verder langs de spoorlijn. Sla op het pleintje (knooppunt 37) rechtsaf; met een bocht kom je op de Griftdijk Zuid, langs de tweebaans verkeersweg. Houd op de splitsing rechts aan, anders kom je weer terug in Nijmegen! Bij knooppunt 80 bereik je de Parmasingel langs de dijk; sla hier rechtsaf. Even verderop linksaf, een steil klimmetje naar de dijk; sla bovenaan (knooppunt 35) rechtsaf. Blijf de dijk volgen.

Vlak voor het viaduct (afsteekje via fietspad) staat het gedenkteken voor de hierboven vermelde militaire actie uit 1944.

Blijf de dijk volgen langs knooppunt 38. Ongeveer twee km verder, bij het witte kerkje van Slijk-Ewijk, gaat het paadje met klaphekje naar het veer linksaf.

Als het pontje niet vaart, blijf dan de dijk volgen. Sla bij een grasdriehoekje rechtsaf (Loenensedwarsstraat). Sla in de bocht, bij knooppunt 80, linksaf (Loenensestraat). Dan voorbij de bocht op de kruising linksaf, Grote Allee. Deze voert je, bijna kaarsrecht, meer dan een kilometer over het Landgoed Heerlijkheid Loenen. Aan het eind, bij knooppunt 79, op de viersprong scherp rechtsaf, Dijkstraat. Voor het snelwegviaduct linksaf, fietspad over de Tacitusbrug. Voorbij de brug op de T-splitsing linksaf, Veluwstraat. Aan het eind van deze straat rechtsaf, Ingenieur van Stuivenbergenweg. In de bocht, bij knooppunt 82, linksaf naar de dijk; op de dijk weer links, en je bent terug op de route (zie hieronder).

Na het oversteken van de Waal fiets je naar boven naar de dijk (weer een klaphekje); sla bovenaan (knooppunt 99) rechtsaf. Blijf de dijk volgen voorbij knooppunt 82; je rijdt onder de verkeersbrug door. Ongeveer een kilometer verderop staat net voorbij knooppunt 83 een soort kapelletje van cortenstaal; sla hier linksaf.

Het kapelletje is een werk van het Nederlandse kunstenaarsechtpaar Huub en Adelheid Kortekaas. Het inschrift op de vloer luidt: ‘Ieder mens is een unieke zaailing van moeder aarde’

Sla beneden in het dorp Winssen (knooppunt 86) linksaf (Notaris Roeststraat); houd op de splitsing rechts aan en steek de drukke verkeersweg over.

Deze provinciale weg is de Van Heemstraweg, genoemd naar Schelto baron van Heemstra, vroeger commissaris van de Koningin in Gelderland. Hij loopt van de rand van Nijmegen tot aan Brakel, niet ver van slot Loevestein. In Zaltbommel is door het aanleggen van een rondweg een stukje van deze weg naamloos maar overigens is het de langste weg in Nederland met één straatnaam (in totaal 57,3 km!)

Na het oversteken van de Van Heemstraweg vrijwel direct rechts, Plakstraat. Aan het einde (knooppunt 87) rechtsaf, Koningsstraat. Op de kruising met een iets grotere weg (knooppunt 88) linksaf, Betenlaan. Na het viaduct over de N322 en de knooppunten 89 en 90 bereik je Bergharen.

Bergharen ligt (evenals het verderop gelegen Herne) op een zandrug in het rivierengebied. De eerste bewoners profiteerden dus van de vruchtbare klei, maar hielden bij de vaak voorkomende overstromingen tóch droge voeten.

Het dorp heeft een beltkorenmolen uit 1904 (De Verrekijker, uiterlijk intact maar niet meer als molen in gebruik) en een monumentale kerk, de St Anna. Rond het roosvenster boven de ingang herken je de symbolen van de vier evangelisten Mattheüs (engel), Lucas (stier), Marcus (leeuw) en Johannes (adelaar).

Sla op de splitsing in het dorp linksaf (Dorpsstraat); je passeert de kerk. Bij knooppunt 72 verlaat je het dorp over de Stompendijk. Deze gaat over in de Dorpsstraat, die in Hernen een bocht naar rechts maakt. Even verderop, tegenover de kerk, is de oprijlaan van het kasteel.

Kasteel Hernen werd gebouwd rond 1350; oorspronkelijk bestond het uit een vierkante hoektoren en een ommuurde binnenplaats. In de loop van de 15e en 16e eeuw werden nieuwe woonvertrekken, deels in renaissancestijl, toegevoegd (jaartal boven poort: 1555). De hoektoren stortte in de 18e eeuw in; het onderste deel is nog zichtbaar aan de zuidoostkant van het kasteel. In 1940 schonk de laatste bewoonster kasteel plus landgoed aan de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen. In 1968 werden hier opnamen gemaakt voor de toendertijd veelbekeken ridderserie ‘Floris’ (met Rutger Hauer in de titelrol).

Rijd een stukje door met het kasteelpark aan je rechterhand; houd op de splitsing links aan (Dreef). Dan de eerste straat links (bij knooppunt 68 – Flerdeweg). Deze weg maakt een aantal kronkels en loopt uiteindelijk dicht langs de snelweg. Sla daar, in een bocht naar rechts, scherp linksaf (fietspad, Nieuwe Lagestraat). Je rijdt nu parallel aan de snelweg en gaat daar, vlak vóór het spoor, linksaf onderdoor. Aan het eind rechtsaf en het spoor oversteken, Lagestraat. Volg deze in de bocht naar rechts, en sla even verder linksaf, Niftriksestraat; bij knooppunt 86 bereik je de Maasdijk. Sla hier rechtsaf, richting de verkeersbrug.

Voor de route via de brug sla je direct voorbij het viaduct (knooppunt 87) rechtsaf, het fietspad naar boven. Aan de overkant rechtsaf (Langakker) en even verderop weer rechtsaf, Veersingel. Bij knooppunt 02 bereik je de dijk; vervolg in dezelfde richting langs het veer naar knooppunt 18.

In de zomer kun je ook met het veer Niftrik-Ravenstein. Blijf dan na knooppunt 87 de dijk volgen en sla bij het eerste huis linksaf naar het veer. Aan de overzijde rijd je naar de dijk; sla daar rechtsaf, naar knooppunt 18.

Het stadje Ravenstein is ontstaan rond het kasteel dat Walraven van Valkenburg hier in 1360 bouwde – de plaats waar het heeft gestaan is vanaf de dijk nog duidelijk herkenbaar. De vestingwerken zijn na de Franse inval in 1672 gesloopt, maar de gracht is nog grotendeels aanwezig. Restanten van vroeg 16e-eeuwse versterkingen zijn teruggevonden en deels gereconstrueerd; langs de Maasdijk zijn twee z.g. rondelen te zien (mèt kanon), en even voorbij knooppunt 18 ligt in een particuliere tuin het Philips van Kleefbolwerk (zie infopaneel ter plaatse). Ook heeft het stadje een barokke kerk (uit 1736) en een stellingkorenmolen (uit 1857, de hoogste van Brabant).

Bij het tweede van de hierboven genoemde rondelen ligt knooppunt 18; sla hier linksaf, Van Coothweg. Fiets rechtdoor; via bruggetjes over de oude stadsgracht kom je weer op de straat. Volg deze schuin rechtsaf, Stationssingel; met een bocht naar links bereik je NS station Ravenstein.

Om de weg naar Oss fietsend te vervolgen steek je bij het station de spoorweg over, dwars door de fietsenstalling. Rijd over het smalle dijkje (Stationspad) tot je op de weg komt en sla hier linksaf, De Rijt. Blijf na de bocht rechtdoor rijden; uiteindelijk kom je bij knooppunt 42 op een splitsing; rijd ook hier rechtdoor (Bredestraat). De straat gaat met een bruggetje over de Hertogswetering; even verderop ligt bij het kruispunt knooppunt 16; sla hier rechtsaf, Korstestraat. Aan het eind rechtsaf (Waterstraat) en vervolgens links (Runselstraat); voorbij de bocht rechtsaf, Hemelrijkstraat. Bij de wegwijzer knooppunt 15; sla hier linksaf (Harenseweg).

Ga in Berghem rechtsaf; fietspad langs Burgemeester van Erpstraat. In de bocht, waar links het oude gemeentehuis staat, rijd je (knooppunt 76) rechtdoor, Spaanderstraat. Waar de bebouwing ophoudt gaat een fietspad linksaf, richting knooppunt 74; via een tunneltje onder de N329 bereik je Oss, fietspad langs de Singel 1940-1945.

Even verderop kom je op een kruising met verkeerslichten. Verlaat hier de knooppuntroute en sla linksaf (tweerichtingsfietspad langs Kapelsingel). Blijf dit fietspad volgen tot vlak voor de spoorwegovergang; sla hier rechtsaf, Spoorlaan; na 800 m bereik je station Oss.

Horeca onderweg. In het centrum van Nijmegen en ook in Ravenstein en Oss zijn diverse gelegenheden. In de overige dorpen is er meestal ook wel een horecagelegenheid; her en der langs de dijk een theetuin etc. Teveel om op te noemen; openingstijden kunnen variëren.